Nola bozkatu azaroaren 29an

Hauteskunde orokorretan bozkatu dezakete bozketa egunean hiru baldintza hauek betetzen dituzten pertsonek:

• Espainiako nazionalitatea izatea. Atzerritar egoiliarrek, Europar Batasunekoak barne, ez dute hauteskunde orokorretan bozkatzen.
• 18 urte beteta izatea 2026ko azaroaren 29an beranduenez.
• Hauteskunde-erroldan egotea: Espainiako egoiliarrenean edo, atzerrian bizi direnentzat, CERAn.

Errolda ofizioz egiten da udal erroldatik abiatuta: ez dago inskribatu beharrik. Duela gutxi etxez aldatu bazara, errolda itxi zenean erroldatuta zeunden tokian bozkatuko duzu. Urriaren 12tik 19ra (deialdiaren ondorengo seigarren egunetik hamahirugarrenera, gure kalkuluen arabera) zure datuak udaletxean edo INEn kontsulta ditzakezu eta erreklamatu akatsik badago.

Nire erroldako inskripzioa kontsultatu (INE)

Bozkatzeko nahikoa da mahaiaren aurrean agiri hauetako batekin identifikatzea, jatorrizkoa:

• NANa.
• Pasaportea.
• Gidabaimena, argazkiduna.

Hauteskunde Batzorde Zentralak iraungitako agiriak onartzen ditu, identifikatzea ahalbidetzen duten bitartean. Fotokopiek eta mugikorreko argazkiek ez dute balio. Etxera iristen den errolda-txartela ez da beharrezkoa: zure hauteskunde-lokala eta mahaia baino ez ditu adierazten. Boto-paperak eta gutun-azalak lokalean daude; gutun-azala etxetik prestatuta ere eraman dezakezu.

Ordutegia

9:00etatik 20:00etara

Kanariak

9:00etatik 20:00etara, tokiko ordua

Data

azaroa 29(a), igandea

Pertsona bakoitzak hauteskunde-lokal bateko mahai jakin batean bozkatzen du, erroldako helbidearen arabera esleitua. Hauteskunde Erroldaren Bulegoak bidaltzen duen errolda-txartelak adierazten du, eta INEk NANarekin online kontsultatzeko aukera ematen du hauteskundeak deitu ondoren.

Bozketa egunean ez badakizu non egokitzen zaizun, udalerriko edozein lokaletan daude mahaien zerrendak, eta udalek kontsultak erantzuten dituzte.

Nire lokala eta mahaia kontsultatu (INE)

Kontsultak INEren egoitza elektronikoan egiten dira. Su Momentok ez ditu zure datuak gordetzen, ezta jasotzen ere.

Posta bidezko botoak hauteskunde-lokalera joan gabe bozkatzea ahalbidetzen du. Saihestu ezin diren bi epe ditu eta, behin eskatuta, ezin da aurrez aurre bozkatu.

1. 1

   Eskatu 19/11 arte

   Correosen edozein bulegotan, jatorrizko NANa, pasaportea edo gidabaimena aurkeztuta, edo internet bidez Correosen webgunean ziurtagiri digitalarekin edo Cl@verekin. Gaixotasunagatik edo desgaitasunagatik joan ezin bazara, beste pertsona batek egin dezake notario- edo kontsul-ahalordearekin.

   Egutegira gehituCorreosen webgunea
2. 2

   Jaso dokumentazioa etxean

   Hautagai-zerrenden aldarrikapenetik aurrera (02/11 aurreikusita), Correosek eskura ematen dizkizu, adierazitako helbidean, boto-paperak, gutun-azalak eta erroldako inskripzio-ziurtagiria. Ez bazaude, abisua uzten du eta bulegoan jaso dezakezu zure nortasuna egiaztatuta.

3. 3

   Prestatu botoa

   Sartu aukeratutako boto-papera ganbera bakoitzeko boto gutun-azalean (Kongresua eta Senatua), itxi eta gorde ziurtagiriarekin batera zure hauteskunde-mahaiari zuzendutako gutun-azalean.

4. 4

   Bidali 25/11 arte

   Utzi posta ziurtatuz Correosen edozein bulegotan. Doan da eta entregatzean identifikatu behar da. Correosek zaintzen du eta bozketa egunean zure mahaira eramaten du.

   Egutegira gehitu

LOREGen arabera kalkulatutako datak, urriaren 6ko deialditik abiatuta: eskaera 19/11 arte eta bidalketa 25/11 arte, Hauteskunde Batzorde Zentralak beste batzuk argitaratu ezean.

Atzerrian bizi eta CERAn inskribatuta dagoenak dokumentazioa eskatu gabe jasotzen du: 2022tik ez dago botoa erregutu beharrik.

• Atzerriko egoiliarrak (CERA): Hauteskunde Erroldaren Bulegoak ofizioz bidaltzen du dokumentazioa kontsuletxeko helbidera. Posta bidez bozka daiteke kontsuletxera, edo botoa kontsuletxeko hautestontzian utzi deialdiak finkatutako egunetan.
• Aldi baterako kanpoan daudenak (ERTA): botoa kontsuletxean eskatu behar dute deialdiaren ondorengo 25 egunen barruan (urriaren 31ra arte, gure kalkuluen arabera), eta gero botoa posta bidez bidali Espainiako beren mahaira.
• Bi kasuetan NANarekin edo pasaportearekin identifikatu behar da eta kontsuletxearen epeak errespetatu, Espainiakoak baino lehenagokoak izan ohi direnak.

CERAko botoak zenbaketa orokorrean kontatzen dira, bozketa eta egun batzuetara, eta beraz ez daude hauteskunde gaueko zenbaketan.

Atzerritik bozkatzeari buruzko informazio ofiziala

Hauteskunde-mahai bakoitza presidente batek eta bi mahaikidek osatzen dute, bakoitzak bi ordezko dituela, sekzioko erroldaren artean zozketa publikoz aukeratuak. Zozketa udalek egiten dute Eskualdeko Hauteskunde Batzordearen gainbegiratzearekin.

• Noiz: zozketa deialdiaren ondorengo 25. eta 29. egunen artean egiten da (urriaren 31tik azaroaren 4ra, gure kalkuluen arabera). Jakinarazpena hurrengo hiru egunetan iristen da.
• Nahitaezkoa da. Arrazoi justifikatu bat alega dezakezu Eskualdeko Hauteskunde Batzordearen aurrean jakinarazpenaren ondorengo zazpi egunetan: gaixotasuna, adingabeen edo mendekoen zaintza, lan bidaia, 65 urtetik gora izatea, besteak beste. Batzordeak erabakitzen du.
• Eguna 8:00etan hasten da eta zenbaketarekin eta dokumentazioaren entregarekin amaitzen da. Dieta bat eta ordaindutako baimena daude egun horretan; hurrengoan, bost orduko lanaldi-murrizketa.
• Arrazoi justifikaturik gabe ez joatea hauteskunde-delitua da (LOREG, 143. artikulua).

Mahaian hautagai-zerrenden kontu-hartzaileak ere egon daitezke, eta lokalean ahaldunak. Behatu eta erreklamazioak aurkez ditzakete; ez dute bozketa zuzentzen.

Hauteskunde Batzorde Zentrala

Hirurak maiz nahasten dira eta ondorio desberdinak dituzte banaketan. Gakoa % 3ko langa da: D'Hondt sistemak probintziako baliozko botoen % 3 gainditzen duten hautagai-zerrenden artean bakarrik banatzen ditu eserlekuak.

• Boto zuria

  Boto-paperik gabeko gutun-azala. Senatuan, markarik gabeko boto-papera.

  Baliozkoa da eta % 3a kalkulatzeko guztizkoan kontatzen da. Ez doa alderdi batera, baina hautagai-zerrenda txikiek boto gehiago behar izatea eragiten du banaketan sartzeko.

• Boto baliogabea

  Boto-paper hautsia, marratua edo oharrak dituena, hautagai-zerrenda desberdinetako boto-paperak dituen gutun-azala, beste hauteskunde bateko boto-papera edo gutun-azalik gabea.

  Ez da baliozkoa. Ez du % 3rako balio, ezta alderdi batentzat ere. Parte-hartzean baino ez da agertzen.

• Abstentzioa

  Ez bozkatzea.

  Ez du eserlekuen banaketa aldatzen: probintziako eserlekuak berdin banatzen dira bozkatzen dutenen artean. Parte-hartzea jaitsi baino ez du egiten.

Ohiko akats bat: Kongresuan zerrenda itxia eta blokeatua da. Izen bat marratzen baduzu edo ordena aldatzen baduzu, botoa baliogabea da. Senatuan, aldiz, boto-papera irekia da eta hiru izen arte markatzen dira.

Probatu eragina simulagailuan

Legeak hainbat laguntza aurreikusten ditu pertsona guztiek beren kabuz bozkatu ahal izateko:

• Braille bidezko boto irisgarria: itsuek edo ikusmen-desgaitasun larria dutenek boto-paperak braillez identifikatuta dituen kit bat eska dezakete, telefonoz edo Barne Ministerioaren webgunean, deialdiaren ondorengo 27 egunera arte (azaroaren 2a, gure kalkuluen arabera). Kita bere mahaian zain egongo da bozketa egunean.
• Laguntza: irakurri ezin duenak edo boto-papera aukeratzea edo sartzea eragozten dion desgaitasuna duenak bere konfiantzazko pertsona baten laguntzarekin egin dezake (LOREG, 87. artikulua).
• Lokal irisgarriak: hauteskunde-lokalek irisgarriak izan behar dute, mahaiak eta kabinak altuera egokian. Lokal bat ez bada, udalak alternatiboaren berri ematen du.
• 2018tik desgaitasuna duten pertsona guztiek dute boto-eskubidea, epai judizialagatiko salbuespenik gabe.

Boto irisgarriari buruzko informazio ofiziala

Hauteskunde gauean entzungo dituzun hitzak, esaldi batean azalduta. Webgune osoan, azpimarra puntukatua duten hitzek definizio hau irekitzen dute.

% 3ko langa

Probintzia bateko eserlekuen banaketan sartzeko, hautagai-zerrenda batek probintzia horretako baliozko botoen % 3 behar du gutxienez (hautagai-zerrendei emandako botoak gehi boto zuriak). Ikusi praktikan →

Abstentzioa

Ez bozkatzea. Ez du eserlekuen banaketan eraginik; parte-hartzea jaitsi baino ez du egiten.

Ahalduna

Hautagai-zerrenda baten ordezkaria, barrutiko edozein hauteskunde-lokaletan sartu daitekeena bozketa behatzeko, mahai bateko kide izan gabe.

BOE

Estatuko Aldizkari Ofiziala. Hauteskundeen deialdia, hautagai-zerrendak eta emaitza ofizialak argitaratzen ditu.

Boto baliogabea

Zenbatu ezin den botoa: boto-paper hautsia edo oharrak dituena, hautagai-zerrenda desberdinetako boto-paperak dituen gutun-azala, gutun-azalik gabeko boto-papera. Ez da baliozkoa eta ez du ezertarako balio.

Boto zuria

Gutun-azal hutsa edo, Senatuan, markarik gabeko boto-papera. Baliozko botoa da: % 3ko langa kalkulatzeko guztizkoan sartzen da, baina ez doa hautagai-zerrenda batera ere. Ikusi praktikan →

Boto-zenbaketa

Botoen zenbaketa. Behin-behinekoa mahai bakoitzak egiten du hauteskunde gauean eta Barne Ministerioak argitaratzen du; orokorra Probintziako Hauteskunde Batzordeek egiten dute hirugarren egunetik aurrera, eta hori da behin betikoa.

CERA

Censo Electoral de Residentes Ausentes: atzerrian bizi direlako kontsuletxe batean inskribatuta dauden pertsonak. Posta bidez edo kontsuletxeko hautestontzian bozkatzen dute. Ikusi praktikan →

D'Hondt sistema

Eserlekuak proportzionalki banatzeko metodoa. Hautagai-zerrenda bakoitzaren botoak 1, 2, 3… artean zatitzen dira, eta eserlekuak zatidura altuenetara doaz. Kongresuak probintzia bakoitzean erabiltzen duena da (LOREG, 163. artikulua). Ikusi praktikan →

Eserlekua

Diputatuen Kongresuko 350 postuetako bakoitza. Probintziaka banatzen dira: bi finko probintzia bakoitzeko (bat Ceutarako eta beste bat Melillarako) eta gainerakoak biztanleriaren arabera. Ikusi praktikan →

Gehiengo osoa

Diputatuen erdia baino gehiago: 176 350etik. Inbestidurako lehen bozketak eskatzen duena da. Ikusi praktikan →

Gehiengo soila

Aldeko boto gehiago kontrakoak baino, abstentzioak kontatu gabe. Nahikoa da inbestidurako bigarren bozketan, lehenengotik 48 ordura. Ikusi praktikan →

Hausnarketa eguna

Bozketaren aurreko eguna, azaroaren 28a. Legeak kanpaina ekitaldiak eta botoa eskatzea debekatzen ditu. Ikusi praktikan →

Hautagai-zerrenden aldarrikapena

Probintziako Hauteskunde Batzordeak behin betiko zerrendak finkatzeko egiten duen ekitaldia, aurkeztutakoak berrikusi ondoren. A29rako azaroaren 2an aurreikusten da.

Hauteskunde Batzordea

Prozesuaren garbitasuna bermatzen duten organoak: Hauteskunde Batzorde Zentrala, probintziakoak eta eskualdekoak. Erreklamazioak ebazten dituzte eta hautagai-zerrendak eta emaitzak aldarrikatzen dituzte.

Hauteskunde-barrutia

Eserlekuak banatzen diren lurraldea. Hauteskunde orokorretan probintzia da; Ceutak eta Melillak diputatu bana aukeratzen dute. Ikusi praktikan →

Hauteskunde-errolda

Bozkatzeko eskubidea duten pertsonen zerrenda. INEren Hauteskunde Erroldaren Bulegoak egiten du udal erroldetatik eta kontsuletxeetako erregistroetatik abiatuta.

Hauteskunde-mahaia

Zozketaz aukeratutako hiru pertsonako taldea (presidentea eta bi mahaikide), hauteskunde-lokal batean bozketa zuzentzen duena eta hautestontzi horren zenbaketa egiten duena. Ikusi praktikan →

Hautestontzi ondoko inkesta

Hauteskunde-lokaletik irtetean bozkatzaileei egindako inkesta. Hautestontziak itxi ondoren bakarrik argitara daiteke, 20:00etan.

Inbestidura

Kongresuak Erregeak proposatutako Gobernuko presidentegai bati konfiantza ematen dion bozketa (Konstituzioa, 99. artikulua). Ikusi praktikan →

Inkesta

Boto-asmoaren estimazioa, pertsona lagin batetik abiatuta. Akats-marjina du eta ez da emaitza bat.

Inkesten debekualdia

Bozketaren aurreko bost egunak, LOREGek hauteskunde-inkestak argitaratzea edo zabaltzea debekatzen duenak. A29rako, azaroaren 24ko 00:00etatik 29ko 20:00etara. Ikusi praktikan →

Kontu-hartzailea

Hautagai-zerrenda baten ordezkaria, mahai jakin batean egoteko, bertan bozkatzeko eta bozketa eta zenbaketa gainbegiratzeko eskubidea duena. Alderdiak egiaztatzen du.

LOREG

5/1985 Lege Organikoa, Hauteskunde Araubide Orokorrarena. Espainiako hauteskundeak arautzen dituen legea: errolda, hautagai-zerrendak, kanpaina, bozketa, zenbaketa eta eserlekuen banaketa.

Parte-hartzea

Bozkatu duen erroldaren ehunekoa, boto zuriak eta baliogabeak barne.

Posta bidezko botoa

Hauteskunde-lokalera joan gabe bozkatzea: Correosen eskatzen da azaroaren 19ra arte, dokumentazioa etxean jasotzen da eta botoa posta ziurtatuz bidaltzen da azaroaren 25era arte. Ikusi praktikan →

Senatua, zerrenda irekia

Probintzia bakoitzak lau senatari aukeratzen ditu (hiru uharte handiek, bat txikiek, bina Ceutak eta Melillak). Boto-papera irekia da: hiru izen arte markatzen dira, edozein hautagai-zerrendatakoak, eta bozkatuenak aukeratzen dira. Ikusi praktikan →

Zatidura

D'Hondt sisteman hautagai-zerrenda baten botoak 1, 2, 3… artean zatitzearen emaitzetako bakoitza. Eserlekuak zatidura altuenetara doaz.

Zerrenda itxia eta blokeatua

Kongresuan hautagai-zerrenda osoa bozkatzen da, alderdiak ezarritako ordenan. Ezin da ordena aldatu, ezta izenik ezabatu ere.